قطب العارفین حضرت آقای دکتر نور علی تابنده(مجذوبعلیشاه)

خـــاک نشــین ره   مــــی خـــانـــه ام

                                                    خـــــانه خـــــــراب دل دیـــــوانــه ام

زان کـه به مـــی خـانه بجــز یــار نیست       

                                                   کشمـکشه صـــفحه و زنـــار نیســـت

هــر چــه در آنجــاست بــود در خــروش

                                                   جـــام مـی و مـی زده و مـی فــروش

حســـــرت بگـذشته و آینـــده  نیــسـت

                                                  جـــز به ره عشــق کسی بنـده نیست

ای کــه بــــه دام تو اسیــــرم اسیــــر

                                                  لــــــذت دیوانگــــی از مـــن مــگیــــــر

بنــــده ی عشــقم کــن و نامــم  بــده

                                                 خـــــاک رهـــــم ســــازو مـقامــم بــده

تو ای جــــان و دل مـن هستــی مـــن

                                                 تو ای در شـــام غــــم ها مستــی  مــن

تو ای بنشــسته بــا خــون در وجـودم

                                                 تـو ای امــــید و عشــــق و تــار و پــودم

تو در چشـم منـی هـر جـا که هستـم

                                                تو را هــر جا که هستی مـــی پرستـــم

دل درد آشــــــــنا را در  تـــو  دیــــدم

                                                تو مــــی دانــــی خــــدا را در تو دیــــدم

نمـی دانــم که بـی تو چیســتم مــن

                                                اگـــــــر روزی نبــــاشــی نیستـــم مــن

در ایــن ســـینه دلــی دیــوانــه دارم

                                               چـــه گـــویــم دشمنـــی در خـانــه دارم

حســد بـا خــون بـود نقـش وجــودش

                                               همـین اســت در بسـوزی تـــارو پـــودش

اگر آســوده هم مــاند که دل نیســت

                                                دل است این نازنینـم سنگ و گل نیسـت

ای تمـــام فکـــــر مـن در روز و شــب

                                                ای همـــه هـــــزیان مـن در ســـوز  تـب

ای نهـــان بر پیکـرم چون جـان شــده

                                               همچــو بـــوی گــل به گــل پنهـــان شده

آه ای بـــالاتــــرین ســــوگنــــد مـــن

                                               ای نهـــــان در گـــــریـــه و لبخــــند مــــن

ای به رگــهایم چـنان خـون گـم شـد

                                                در مــــــیان دیـــــده ام مـــــردم شــــــده   

ای شـــکوه آســمان در چشــــم تـــو 

                                              ای فــــدای قـــــهر و نــــاز و خــشــم تــو 

ای بـــهشـــت دلکــــش موعــــود من  

                                             خـــــــون گـــــرم زندگـــــی در پـــــود مـــن

ای تمـــــنای دل تنـــهـــــــای مــــــن

                                            ای چــــــــراغ روشــــــن شبهــــــای مــــن

جــز تـو کــی  دارم به جــز تـو گفتـگو

                                            ای بــــه گــوشــــــــم گـــوشـــــــواره آرزو

گـــر که یـــاران غــافلــن از یـــاد مــن

                                            از دل دیــــوانــــه ی نــــاشــــــــــــاد مـــــن

عشــــق تو چون در دلم باشد چه غم

                                           چـــــون که تــــا روز قیـــــامت بـــا  تـــــــوام

آه مــن دیـــــوانـــه ام دیــــــوانـــه ام

                                          جــــز تــو از خلــــق جهــــــان بیـــگـــانــه ام

 

 

و زبان حکم حمد آنها را جاری میکند و ثانی  آنکه در عالم ظهور اثر خواب را

امروز مشاهده می کندولکن این سیر رادر عالم خواب در ده سال قبل دیده

 حال تفکرنمافرق این دو عالم و اسرار مودی آنرا و مکاشفات سبحانی فایز

شوی و پی عالم قدمی بری و این آیات را حضرت باری در  خلق  گذاشته تا

محققین انکار اسرار معادنکندو آنچه وعده داده شده اند سهل نشمرند مثل

اینکه هرگز عقول ضعیفه همین مراتب مذکوره راادراک نکندچه رسدبه قرآن

 ربانی را و مثال آن اینکه :

عنکبودی نمی تواند سیمرغی شکار کند و این عوالم کل دروادی((حیرت))

دست دهد و مشاهده گردد در سالک در هر آن زیادتی قلب  نماید  و  کسل

 نشود این است که سو اولین و اخرنی  در  مراتب  فکرت   و  اظهار  حیرت

(رب زدنی علما رب زدنی غیرا) فرموده  همچنین تفکر

 درتمامیت خلق انسان کنی که این همه عوالم و این همه مراتب در او  والا گیر  

 منصوری و مستوری شد (اتزعم انک جرم صغیر و فی اسطوی  العالم  الا کبر )پس

باید که رتبه حیوانی معدوم کنیم تا معنی   انسانی    ظاهر شود  همچنین

 لقمان که از چشمه حکمت نوشیده و از بحر رحمت چشیده به پسرش به

 جهت اثبات  مقامات حشر و موت همین همین خواب را   دلیل آورده   مثل

 زده،در این مقام ذکر مینماییم تا ذکری از آن جوان مدرسه   توحید  و    پیر

 مراتب تعلیم و تحریر از ین بنده فانی باقی بماند فرمود پسر اگر قادر باشی

که نخوابی پس قادری بر آن که نمیری و اگر بتوانی بعد از خواب بیدار نشوی

میتوانی که بعد از مرگ محشور نگردی .ای دوست دل که محل اسرار باقیه

است محل انکار فانیه نکنی و سرمایه عمر گرانبها را مشغول دنیای فانیه از

 دست مده و از عالم قدسی به تراب دل مبند و اهل بهشتی نه  این   وطن

 خاکی،باری ذکر این مراتب را قلم بیش از این حوصلت ندارد و این را از اهل

روزگار احوال نیست این سخن ناقص بماند و بیقرارم و دل ندارم بی  دلم و

معذورم دار که قلم زاری می کند و مداد میگرید و در دل   خون  موج میزند

(لن یصبنا الا ما کتب لله لناو و السلام علی من اتبع الهدی) و سالک بعد از

 ارتقای بمراتب بلند حیرت به وادی(( فقر حقیقی و فنای اصلی))

 وارد شودو این رتبه مقام فنای از فقر خود و غنای بمقصود  است و در این مقام که

ذکر فقر می شود یعنی فقر است از آنچه در عالم خلقت غنی است به آنچه در

 عوالم حق است زیرا که عاشق صادق و حبیب موافق چون به لقای محبوب

و معشوق رسید از پرتو جمال محبوب  و آتش قلب حبیب ناری مشتعل شود

 و جمیع سردافات و حجاب ها را بسوزاند بلکه آنچه با اوست حتی مغز پوست

بسوزد و جز دوست چیزی باقی نماند چون تجلی کرد اوصاف قدیم پس بسوزد

وصف حادث را طلبم و در این مقام واصل مقدس است از آنچه متعلق به دنیا

است پس اگر در نزد واصلین بحر وصال از اشیاء عدوده که متعلق  به عالم

 فانی است یافت نشود و چه از احوال ظاهریه و چه از  تفکرات  نفسانیه با

سعی نیست زیرا که آنچه نزد خلق است و آن که در هر طایفه مردی کزین

 همت حق را که او بود خاص و امین

در  لباس مختلف   پیدا  شده

                                        گر چه جمله پیش حق یکتا شده

اغلب اندر صورت تقوی و شرع

                                          کرده در  دنیا همه   طاعات زرع

باز بعضی عکس این اندر مجوز

                                          ظاهرش تاریک و باطن عین نور

همچو سلطانی که گردد در جهان

                                          با لباس  دون که تا   گردد   نهان

از  بد و نیک   و از   خاص و ز عام

                                          باشد از پنهان چو ماه اندر ضمام

حق ز   غیرت کرده   خلقی نهان

                                         در لباس دون و در   خلق    مهان

اولیا یی در    قبایی   کنت اله

                                         قبله چو بود فهم کنی ای مرد راه

جز ولی نشناخت او را هیچکس

                                   چون که محرم سر حق را اوست بس    

                                        **********************

دی شیخ با چراغ همی گشت گرد شهر

                       کز دیو و دد ملولم و انسانم آرزوست

گفتم که یافت می نشود جسته ایم ما

                    گفت آنکه یافت می نشود آنم آرزوست

       

(اللهم جعلنا فی زمره اولیائه بحق محمد و آله محمد و آله صلواتک علیهم )

محدود است به حدود ایشان و آنچه نزد حق است مقدس از آن این به باران

بسیار کفر باید تا آنکه آشکار شود(ان الا برار یشربون من کاس کان   مزاجها

 کافورا) اگر معنی کافور معلوم شود مقصود حقیقی معلوم گردد این  مقام 

 از فقر است که میفرماید ((الفقر فخری)) و از برای فقر باطنی و ظاهری

مراتبهاست و ذکر آنرا مناسب این مقام ندیدم لذا بعهده و میگذاشتم تا  خدا

چه خواهد و قضا چه امضاء نماید و این مقام است که کثرات   کلشیء  در

سالک هالک شود و طلعت وجه از مشرق  بیرون آورد و معنی(کلشیءهالک

الا وجهه) مشهود کرد و ای حبیب من نغمات روح را به جان و دل گوش کن

 و چون بصر خلطش که همیشه ایام معارف بمثابه  ابرنسیانی   بر اراضی

قلوب انسانی جاری نیست اگر  چه فیض فیاض را تعطیل و تعویقی نیست

ولیکن هر زمان و عصر رازقی معلوم و نعمتی است و به قدر و اندازه افاضه

می شود (ان من شی الا عندنا خزائن و ما تنزله الا بقدر)  معلوم    سحاب

رحمت جانان جز بر ریاض جان نبارد و در غیر بهاران این کرم نفرماید  فصول

 دیگر را از این فضل اکبر نصیبی نیست و اراضی جز ره را از این کرم قیمتی

 نیست برادر هر بحری لعل ندارد و هر شاخی گل نیارد و بلبل بر آن نسراید

پس بلبل بوستان معنوی به گلستان الهی باز نگشت و انوار صبح معانی به

 شمس حقیقی راجع نشد ،سعی کنید که شاید درین گلخن فانی بویی از

 گلشن باقی بشنود و در ظل اهل این مدینه جاوید بمانید و چون به این رتبه

بلند اعلی رسیدی و به این درجه عظمی فایز شدی   یار بینی و    اغیار را

فراموش کنی یار بی پرده از در و دیوار در تجلی است یا    اولی الابصار از

از قطره جان گذشتی و به بحر جانان واصل  شدی اینست   مقصودی که

 طلب فرمودی انشاءلله به آن فایز شوی  در این   مدینه حجابات نور هم

پاره میشود (لا بجماله حجاب سوی النور و لا لو جهه نقاب و الا الظهور )

ای عجب که یار چون شمس آشکار و اغیار در طلب زخارف و دنیا وبلی

از شدت ظهور پنهان مانده و از کثرت بروز مخفی گشته (یا من هو اختفا

 الفرط نوره الظاهر الباطن فی ظهوره)

حق عیان چون مهر  در درخشان آمده

                                                       حیف  کاندر   شهر   کوران  آمده

در این وادی سالک مراتب وحدت وجود و شهود را طی نماید و به وحدتی که

 مقدس از این دو مقام است واصل گردد احوالی به این مقام برد نیست بیان

 جدال و هر کس در این محفل منزل کرد و یا از این ریاض نسیمی یافت میداند

چه عرض شد و سالک باید در جمیع اسفار به قدر شعری از شریعت که فی

الحقیقة سر طریقت و ثمره شجره حقیقت  است انحراف نورزد همه مراتب به

ذیل اطلاعات اوامر متمسک باشد و به حبل اعراض از مناهی متوسل باشد

تا از کاس شریعت مرزوق شود و بر اسرار حقیقت واقف گردد و مقصود چون

 طلعت محبوباز مقام محمود ظاهر گردد و این اسفار که آنرا در   عالم زمانی

 انتهایی ندارد سالک را منقطع میکند باید هدایت غیبی برسد و ولی امر او را

مدد کند و او فرماید این هفت رتبه را در هفت قدم طی نماید   بلکه در هفت

 نفس بلکه در یک نفس اذا شاءلله و ارادو ذالک من فضله    علی من یشاء

 طایران هوی  توحید و اصلان لجه تجرید این مقام راکه بقا بالله است در این

شهر منتهی مرتبه عارفان  و منتهی وطن عاشقان شمرده اند نزد این فانی

 بحر معنی،این مقام اول شهر بند دل است یعنی اول ورود انسان است به

شهر قلب.

از دوست  غیر از دوست مطلبی نمی خواهیم

                   حور و جنت ای   زاهد   بر تو   باد ارزانی

منبع: مجالس العارفین  تالیف جناب شیخ عزیز الله محقق (مظفر علی)

 

ای دوست من در خود ملاحظه فرما که اگر پدر نمی شدی و پر ندیده

بودی این کلمات را نشنیده بودی . پس حال همه را فراموش کن تا در

مدرسه توحید نزد ادیب عشق بیاموزی و از انا براجعون رجعت کنی و

 از باطن مجازی به مقام حقیقی خود واصل گردی و در ظل شجره

دانش ساکن شوی . ای عزیز نفس را حقیر کن تا در عرصه غنی وارد

 شوی و جسد را ذلیل کن تا از عزت بیاشامی و به جمیع معانی اشعار

که سوال فرمودی برسی پس معلوم شد که این مراتب بسته به سیر

سالک است و در هر مدینه عالمی می بیند و در هر وادی به چشمه ای 

رسد و در هر صحرائی نغمه ای شنود ولی شاهباز هوای معنوی را

شهنازی و بدیع روحانی در دل است و مرغ عراقی را آوازهای حجاز در

سر و لکن پنهان بوده . که اگر بگوییم عقل ها را بر هم زند و اگر بنویسیم

بس قلمها بشکند والسلام علی من قطع هذه الا علی و ابتع الحق بانوار

الهدی و سالک بعد از قطع معارج این سفر بلند اعلی ، در مدینه ((استغنا))

وارد می شود و در این وادی ، نسایم استغنای الهی می بیند ، که از

روح می وزد و حجابهای فقر را می سوزد و یوم یغنی الله کلا من سعة

را به چشم ظاهر و باطن در غیب و شهادة مشاهده فرماید از حزن به

 سرور آید و از غم به فرح راجع شود  قبض و انقباض را به بسط و

انبساط تبدیل نماید مسافران این وادی اگر در ظاهر روی خاک ساکن 

می باشند اما ، در باطن بر معانی حق مسافر و از نعمتهای بی زوال

 الهی تناول و از شراب های لطیف روحانی زبان شیرین می نمایند ولی

زبان در وصف این سه وادی عاجز است و بیان بغایت قاصر و قلم در این

عرصه قدم نگذارد و مدام اواخر سواد ثمر نیترد بلبل قلب را در این مقام

مات نواهای دیگر است و اسرار دیگر که دل از او به جوش و رو در خروش

و لکن این معمای معانی را دل به دل باید گفت بیند باید شرح حال عاشقان

را دل به دل تواند گفت این نه شیوه قاصد و نه حد مکتوب است و اشکنت

ان امور کثیره بنطقی لن تحصی و لو قلت ای رفیق تا به حدیقه این معانی

 نرسی از خمر باقی این وادی نچشی و اگر چشی از غیر چشم پوشی و

از باده استغنا بنوشی و از همه بگسلی و به او پیوندی و جان در رهش بازی

و روان رایگان برافشانی اگر چه غیری در این مقام نیست تا چشم پوشی

کان الله و لم یکن معه شی ء زیرا که سالک در این رتبه جمال دوست را در

هر شیء می بیند از نار رخسار یار می بیند ودر مجاز رمز حقیقت ملاحظه

کند و از صفات سر هویت مشاهده نماید . زیرا پرده ها را با آهی سوخته

و حجابها را با نگاهی برداشته به بحر حدید در ضع حدید سیر نماید و بقلب

رفیق آثار دقیق ارداک کند وجعلنا الیوم حدید شاهد مقال و کافی احوال

است و سالک بعد از سیر مراتب استغنای در وادی حیرت واصل می شود

و در بحرهای عظمت غوطه می خورد و بر هر آن بر حیرتش افزوده می

شود کاهی هیکل غنا را نفس فقر می بیند و جوهر استغناء را صرف عجز 

گاهی محو جمال ذوالجلال می شود و گاهی از وجود خود بیزار این 

صرصر حیرت چه درختهای معانی را که از پا انداخته 

ز خرابات مغان دوش نشانم دادند

                                           زان نشان آگهی از راز نهانم دادند

جمله ی سلطنتم را به سرعرش زدند

                                             تا  گدائی   در   پیر   مغانم   دادند

هوسم بود که خاک در  میخانه شوم

                                        از خدا آنچه دلم خواست همانم دادند

تا شوم طعنه زن سایه طوبی و بهشت

                                        جای در سایه ان  سرور  و انم  دادند

                                         *************

هر کجا می گذرم یار مرا می خواند

                                          هر کجا می روم از دوست صدا می آید

فرش مسجد که شده سجده گه زاهد شهر

                                           بوریائی  که  از   و   بوی   ریا  می  آید

بالجمله دیگری گوید : کس نیارست ربودن ز دل آرام مرا

                                             ز دل  آرام  ربودی  تو  دل  آرام   مرا 

من از آغاز که دادم به تو  دل دانستم

                                              که رود سر بره عشق سرانجام مرا

 

چه نفسها را که از یاد نفس برانداخته زیرا آیه ی این وادی سالک را در 

انقلاب آورد ولکن این ظهورات در نظر اصل بسیار محبوب و در هر آن 

عالم بدیعی و خلق جدیدی مشاهده کند و حیرت بر حیرت افزاید و محو

ضع جدید سلطان احدیه شود بلی ای برادر گر در هر خلقی تفکر نمائیم

صد هزار حکمت بالغ ببینیم و صدهزار علوم بدیع بیاموزیم از جمله

مخلوقات خوب است ملاحظه کن چقدر اسرار در او ودیعه گذاشته شده

است و چه حکمتها در او پنهان گشته است و چه عواملی در او مستور

 مانده ملاحظه فرمائید که شما در خانه می خوابی و درهای آن خانه

بسته است یک مرتبه خود را  در شهر مشاهده می کنی و بدون حرکت

و در داخل آن شهر می شوی و بدون زحمت گوش ، صداها را می شنوی 

و بدون زحمت چشم اشیاء را مشاهده و بدون زبان تکلم می کنی و گاهی

می شود که آنچه دیده ای «اینگونه» ده سال بعد در عالم ظهور و زمان

بشکل ظاهر بینی «یعنی خوابت به حقیقت بپیونند» حال سد حکمت چند

 است که در این خواب مشاهده کردی و غیر اهل این وادی بر حقیقت

آن ادراک نمی کند اول آنکه ان چه عالم است که بدون چشم و گوش دست

......................... 

 «کیست این پنهان مرا در جان و تن 

                                           کز زبان من  همی  گوید سخن»

این که  گویند از لب من راز کیست     

                                         بنگر  این   صاحب   آواز    کیست

                                         ***********

در ازل پرتو  حسنت  ز  تجلی  دم  زد

                                             عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد

عقل می خواست کزآن شعله چراغ افروزد

                                            برق غیرت بدرخشید  و جهان بر هم زد

دیگران قرعه قسمت همه برعیش زدند

                                              دل غمدیده ما  بود که  هم  بر غم  زد

جلوه کردو رخت دیدملک  عشق نداشت

                                           عین  آتش شد  از  این  غیرت بر  آدم زد

مدعی  خواست که آید به تماشا گه راز 

                                          دست غیب آمد و برسینه ی نامحرم  زد

جان علوی هوس چاه زنخدان تو داشت

                                          دست در حلقه آن زلف  خم  اندر خم زد

حافظ آن روز طرب نامه عشق تو نوشت

                                          که   قلم   بر   سر اسباب  دل  خرم  زد

                                           **************

کر بسر کعبه و دیروز  خانقاه  کردم

                                                غیر از تو کس ندیدم  هر جانگاه کردم

قصد بردم از سر سیر روی تو بوداز لانجس

                                                  کر بسر کعبه  و دیروز  خانقاه  کردم    

منبع :مجالس العارفین تالیف جناب شیخ عزیزالله محقق((مظفرعلی))

ادامه ی مطلب در پست بعدی بروز خواهد شد